του Σταύρου Ανδρεάδη

Η παράξενη λέξη Mataroa είναι το όνομα ενός πλοίου που στα 1945, στις απαρχές του εμφυλίου πολέμου, μετέφερε περί τους διακόσιους Έλληνες διανοούμενους και νέους καλλιτέχνες από την Αθήνα στον Τάραντα με προορισμό το Παρίσι, και με πρωτοβουλία του Οκτάβιου Μερλιέ, διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου, ώστε να διασωθούν από τα δεινά του επερχόμενου σπαραγμού. Το πόσο οξυδερκής ήταν αυτή η πρωτοβουλία του Γάλλου φιλέλληνα, αποδείχτηκε από το γεγονός πως αρκετοί από τους διασωθέντες, ζώντας πια στο Παρίσι, σημάδεψαν με τον στοχασμό και το έργο τους την ευρωπαϊκή σκέψη του 20ού αιώνα.

Το όνομα αυτό δώσαμε – μετά την πειραματική έκδοση του πρώτου τεύχους με τον τίτλο Arti – στο δικό μας καράβι, ένα τεύχος «κιβωτό τέχνης», που ξεκινάει με μεγάλες φιλοδοξίες το δικό του παρθενικό ταξίδι σε δύσκολους καιρούς και σε ταραγμένα νερά, με στόχο να μεταφέρει και να προβάλει το έργο νέων και πρωτοποριακών Ελλήνων δημιουργών πέραν των συνόρων, στις μεγάλες πρωτεύουσες του κόσμου, ώστε να εξελιχθούν ταχύτερα οι ίδιοι, και οι δημιουργίες τους να λάβουν την αποδοχή και στήριξη που δικαιούνται. Εξάλλου, η αναχώρηση, ο πλους, οι ανοιχτοί ορίζοντες, η αναζήτηση, η συνομιλία, η ανταλλαγή, η ανακάλυψη είναι τα βασικά στοιχεία που συνθέτουν την ουσία ενός διάσημου, αρχετυπικού Έλληνα, αλλά και παγκόσμιου ήρωα, του ομηρικού Οδυσσέα, του οποίου το ταξίδι και οι περιπέτειες δεν τελειώνουν ποτέ.

Αντιγράφω από το εισαγωγικό κείμενο του Γιώργου Σκαμπαρδώνη: «Η τολμηρή, μοντέρνα καλλιτεχνική δημιουργία είναι ένας προφητικός καθρέφτης του επερχόμενου. Ο δημιουργός, ξεπερνώντας την επίφαση των πραγμάτων, βυθίζεται με προορατικό βλέμμα στα σπλάχνα τους και οιωνοσκοπεί όλα αυτά που επωάζονται, τα μετατρέπει σε έργο και το παρουσιάζει στην κοινωνία, για να δει αυτή το μελλοντικό της πρόσωπο: οικτρό, μεγαλειώδες, λαμπρό, περίπλοκο, τραγικό και ελπιδοφόρο».

Ας ευχηθούμε όλοι στο Mataroa καλό ταξίδι σε αυτήν την ευγενική, αλλά και αβέβαιη πορεία του.