του Γιώργου Κορδομενίδη

φωτογραφία: Γιάννης Βανίδης

Πρόσεχε

το μπαμπέσικο αριστερό χέρι

κει ο φαντάρος κρύβει ευαγγέλιο

και ο παπάς μαχαίρι

 

Τ.Σ., Λοιπός οπλίτης

Γεννήθηκε το 1942 στη Θεσσαλονίκη, όπου και ζει. Σπούδασε νομικά και εργάστηκε ως δικηγόρος.

Έχει εκδώσει τα βιβλία: Η κρίση της επικής συνείδησης (δοκίμια, 1973)· Ο κυνηγός (δοκίμια, 1982)· Λοιπός οπλίτης (ποιήματα και πεζά, 1991), Ο λάκκος (μυθιστόρημα, 1997), Περί φαντασίας. Τόμος α΄: Φασματογονία – Φαντασιολογία. Τόμος β΄: Φαντασιώσεις – Πολιτικές, επιστημονικές, φιλοσοφικές (δοκίμια, 2009).

Στίχους του έχουν μελοποιήσει ο Νίκος Παπάζογλου, ο Γιώργος Ζήκας, ο Μιχάλης Σιγανίδης και ο Κώστας Μαδεμλής.  

Η κρίση της επικής συνείδησης πραγματεύεται τη σχέση συνείδησης και πράξης ή, με άλλα λόγια, την αναμέτρηση του ιδεώδους με την πραγματικότητα (με όσα συνεπάγεται για τη συνείδηση και την ατομική ύπαρξη η αναμέτρηση αυτή). Παρά τον κατά τόπους ακαδημαϊκό τόνο, «πρόκειται για μια θεωρητική απόπειρα τρόπον τινά χειροτεχνική και αυτοσχέδια, υποταγμένη σε μια βιωματική εκφραστική ανάγκη», που χρησιμοποιεί μάλιστα μια αξιοπρόσεκτη λογοτεχνική σκηνοθεσία. Η κόκκινη κλωστή που διατρέχει το βιβλίο είναι η παράλογη συντριβή του υψηλού ιδεώδους από μια ανελέητη και κυνική πραγματικότητα.

Στο αμέσως επόμενο βιβλίο, Ο κυνηγός, με δοκίμια και πάλι, το κυρίως θέμα είναι «η πράξη της (προς ανάγνωσιν) γραφής, πάνω στην οποία χτίζεται ένας κόσμος ολόκληρος» (ιδιαίτερα στην ενότητα «Διαβάζω και γράφω»). Άλλα αξιοπρόσεκτα κείμενα: «Το Κεφίρ. Ένα περιοδικό που δεν εκδόθηκε», «Πρόχειρες σκέψεις για το “Αρχείον. Βιβλίον Έρωτος ήτοι της Αγάπης που χαρίζει ως φως οικουμενικό ο Κύριος” του Ν. Γ. Πεντζίκη», «Διονύσιος Σολωμός. Η σιωπή του εργαστηρίου (σχέδιο)», «Το Στάσιμο».

Στον Λοιπό οπλίτη συγκεντρώνονται κυρίως μικρά πεζά, που τείνουν περισσότερο προς το στοχαστικό παρά προς το ποιητικό και αφηγούνται στιγμιότυπα της ζωής στο στρατόπεδο, στοχεύοντας όμως «πάντα τις πιο ασυνήθεις στοχαστικές εκβάσεις των πιο συνηθισμένων τοπίων». Ανάμεσά τους βρίσκονται διάσπαρτα σύντομα ποιήματα, σε ύφος που φανερώνει «τον πανικό του λυρισμού μπροστά στο συμπαγές ασυνείδητο του στρατιωτικού λόγου».

Ο λάκκος είναι ένα μυθιστόρημα μαθητείας και ωρίμανσης, παρότι αφηγείται μία μόνον ημέρα από τη ζωή οχτώ πιτσιρικάδων, οι οποίοι αποφασίζουν να εξερευνήσουν την απαρχή του λάκκου, του ξερού και βρώμικου ρέματος που διασχίζει τη συνοικία τους. Αφήγημα ιδεών και ταυτόχρονα ελεγεία της παιδικής ηλικίας, με οικονομημένη ευφράδεια και συγκίνηση, μοιάζει σαν ένα πιο ‘λογοτεχνικό’ ξαναγράψιμο του θέματος στην Κρίση της επικής συνείδησης.

Στο Περί φαντασίας, το θέμα είναι η “λογοτεχνία” της φιλοσοφίας και της επιστήμης. Εδώ, ο συγγραφέας επιχειρεί να ρίξει φως στο “μαύρο κουτί” της φαντασίας, κι έτσι να σχολιάσει ο ίδιος τη γέννηση του και του δικού του δημιουργήματος· «ανα-θεωρεί την τάση να αντιμετωπίζουμε τον πολιτισμό ως κάτι συμπαγές, αυτονόητο και εξωτερικό, υπενθυμίζοντάς μας ότι στο βάθος δεν είναι παρά ένα συλλογικό όνειρο».

Με το σύνολο του έργου του (στοχαστικό, αφηγηματικό και στιχουργικό), ο Σιμώτας αναδεικνύεται σε έναν από τους πιο ιδιότυπους συγγραφείς της Θεσσαλονίκης, την οποία θαυμαστά εμπεριέχει, χωρίς όμως να αφομοιώνεται από αυτήν.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

―  Έλλη Σκοπετέα, «Εγκώμιο», Χάρτης, τχ. 2, Σεπτέμβριος 1982

― Στάθης Γουργουρής, [κριτική για τον Λοιπό οπλίτη], Πλανόδιον, τχ. 18, Ιούνιος 1993

― Παντελής Μπουκάλας, «Το χρονικό μιας ηλικίας», Καθημερινή, 22.7.1997

― Φώτης Τερζάκης, «Ντοκουμέντο μιας συντριβής», Πλανόδιον, τχ. 30, Δεκέμβριος 1999

― Α.Ζ. [Αλέξης Ζήρας], Λεξικό νεοελληνικής λογοτεχνίας. Πρόσωπα – Έργα – Ρεύματα – Όροι. Αθήνα, Πατάκης 2008

― Διονύσης Καββαθάς, «Η από μηχανής φαντασία ή Μούσα», Ελευθεροτυπία / Βιβλιοθήκη, τχ. 581, 4.12.2009