«Ο Κωστής εκπροσωπεί την ευγένεια μιας αριστεράς πνευματικής και άμεσα συνδεδεμένης με τον τόπο…»

Με αφορμή την επέτειο θανάτου του Κωστή Μοσκώφ (29 Ιουνίου 1998)

Το  κείμενο,   σε επιμέλεια Κώστα Μπλιάτκα, δημοσιεύτηκε στο τεύχος 57 του ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ.

Πώς γνωρίσατε τον Κωστή Μοσκώφ;

Στην 6η γυμνασίου, ο Βέλτσος μάς έκανε πάρτι σε εκείνο το ωραίο διαμέρισμα γωνία Αριστοτέλους και Νίκης. Είμασταν καλεσμένοι μερικοί συμμαθητές, κυρίως όμως η χρυσή νεολαία της Τσιμισκή, ο Κρομμυδόπουλος κ.ά. Σε μια γωνιά καθόταν ο Κωστής, αμίλητος αποστασιοποιημένος και χαμογελαστός. Ένα ευγενικό και αριστοκρατικό πρόσωπο. Πιάσαμε κουβέντα. Έτσι ήταν και ο χαρακτήρας του. Έτσι γνωριστήκαμε.

Ποια ήταν η συνεισφορά του, τι έφερε ως πνευματική οντότητα; 

Μιλώντας για τα κείμενά του, θα αναφέρω κυρίως την Τομή της μεταπρατικής πόλης, τα δοκίμια για τα όρια του έρωτα και για τα όρια της ιστορίας, καθώς και το άλλο κείμενό του «Ενάντια στο θετικισμό και στον οικονομισμό». Ο Κωστής εκπροσωπεί την ευγένεια μιας αριστεράς πνευματικής και άμεσα συνδεδεμένης με τον τόπο, τις πνευματικές παραδόσεις αυτού του τόπου και τη χρονική στιγμή που εμφανίστηκε. Μιλώ για την άλλη αριστερά, που η επίσημη και κατεστημένη αριστερά περιθωριοποίησε.

Τον Κωστή Μοσκώφ, μαζί με άλλους φίλους που έχουν φύγει από τη ζωή, όπως ο Κυριάκος Κρόκος, ο Δημήτρης Πανάγος και άλλοι, έχετε απαθανατίσει στο υπέροχο τραγούδι σας «Πλάι στο αρνάκι». Τι σκέφτεστε σήμερα για τους απόντες αυτής της αλυσίδας, που μακραίνει;

Δεν είναι λίγες οι φορές που αισθάνομαι να μου λείπουν. Αλλά η αλυσίδα δεν μακραίνει μόνο από τους απόντες αλλά και από εκείνους που έρχονται. Η αλυσίδα δεν σπάει. Όλοι θα συναντηθούμε μια μέρα.
Υπάρχει κάποια στιγμή σας με τον Κωστή Μοσκώφ, από τα χρόνια της νιότης, που δεν θα ξεχάσετε;

Ένα απόγευμα του 1963 με πήρε στο τηλέφωνο και με πήγε σε μια σοβιετική ταινία στα «Διονύσια». ‘Οπου μου πλήρωσε και το εισιτήριο, όχι μόνο σαν μεγαλύτερος αλλά και σαν εκκολαπτόμενος καθοδηγητής. Η ταινία δεν με ενθουσίασε. Μετά, καθίσαμε στου «Φλόκα», όπου με κέρασε πάλι την πάστα και μου εξηγούσε ότι η ταινία αναφερόταν στο λιώσιμο των πάγων στη Σοβιετική Ένωση, και στην αποσταλινοποίηση. Είδε ότι δεν πολυενδιαφερόμουνα, οπότε το γύρισε στον κοινό μας τόπο: στην ποίηση του Αλέξη Ασλάνογλου.

 

 

Το τραγούδι «Πλάι στο αρνάκι»

Φίλους που έχουν φύγει από τη ζωή, όπως ο Κωστής Μοσκώφ, ο Κυριάκος Κρόκος και ο Δημήτρης Πανάγος, έχει απαθανατίσει ο Διονύσης Σαββόπουλος, στο τραγούδι «Πλάι στο αρνάκι» (δίσκος Ο Χρονοποιός, 1999). ‘’Όλοι θα συναντηθούμε μια μέρα’’, λέει.

Και στον στίχο μάς γλυκαίνει:

Τίποτα, θαρρώ, δεν πεθαίνει
με τα ίδια ονόματα
κι άρτια τα σώματα
θ’ ανεβούμε φωταγωγημένοι

 

Ιδού οι στίχοι:

Πλάι στο αρνάκι
Τέλειες μέρες τέλειο δείλι
ροβολούν οι πλαγιές γελαστές
στο παράκτιο μπαράκι οι φίλοι
ανταμώνουν, ζυγώνουν οι γιορτές.

Μα πού είν’ η Γκρέτα; Η Κατερίνα;
Πώς μακραίνουν της λίστας αυτής
οι απόντες. Μα πού είν’ ο Ηλίας
κι ο Πανάγος κι ο Μοσκώφ μου ο Κωστής;

Πού είν’ ο Χρήστος; Και πού είν’ ο Κρόκος;
Δεν αξιώθηκα να του το πω,
βλέπω κι ευγνωμονώ στο χρυσό δειλινό
το μουσείο σου το βυζαντινό.

Τίποτα, θαρρώ, δεν πεθαίνει
με τα ίδια ονόματα
κι άρτια τα σώματα
θ’ ανεβούμε φωταγωγημένοι
μέσ’ απ’ τις κατάλευκες οξιές.

Μα η γλυκιά η θυσία δε θ’ ανεβεί
έξω απ’ των θνητών τη γη
πώς να προσφερθεί στον άλλο, δε θα ’χει οδό
μόνη σου ευκαιρία εδώ.

Πού είν’ η Γκρέτα; Η Κατερίνα;
Το ακορντεόν μελωδίες σκορπάει
και η θάλασσα πλάι στο κατάστρωμα σκάει
κι ένας ένας μακραίνει και πάει.

Απ’ τον τελευταίο μου δίσκο
πλήθυναν οι απώλειες
κι ανταμώνουμε όλοι λες
γύρω απ’ του αρνιού τον οβελίσκο
πλάι στις νεαρές τριανταφυλλιές.

Με του Χατζηδάκι την κοίμηση
άστραψε η ζωή μισή
τρέχει μέσα στην παράφορη άνοιξη
του αιώνα η τελευταία κραυγή.

Και τη φέρνει ο αέρας
δίδου ημίν εκτυπώτερόν Σου
Βασιλιά της ανέσπερης μέρας
μετασχείν της βασιλείας Σου.

Μηλαράκι στο κρασάκι
του πολέμου φωνές μακρινές
είν’ απόψε ο ουρανός ένας ωκεανός
τριαντάφυλλα κι ευχές γιορτινές.