του Χρίστου Ζαφείρη*

Φωτογραφία: Σϊμος Μπενσασσών

Η Θεσσαλονίκη έχει το ιστορικό χάρισμα να διατηρεί ζωντανά και καλά συντηρημένα δεκαπέντε χαρακτηρισμένα μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Unesco. Είναι μία από τις ελάχιστες ιστορικές μητροπόλεις του κόσμου που έχουν τόσο πλούσιο μνημειακό πολιτιστικό απόθεμα με παγκόσμια αναγνώριση από τους επιστήμονες της βυζαντινής αρχαιολογίας και ιστορίας. Σ’ αυτά τα μνημεία συγκαταλέγεται και η επιβλητική Ροτόντα, που υπήρξε κεντρικός ναός της πόλης για τρεις μεγάλες θρησκειών του κόσμου: του αρχαίου δωδεκάθεου, του χριστιανισμού και του μωαμεθανισμού!

Τα χαρακτηρισμένα από το 1988 δεκαπέντε παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης είναι η Ροτόντα, η Αχειροποίητος, ο Άγιος Δημήτριος, η Μονή Λατόμου (Όσιος Δαβίδ), η Αγία Σοφία, η Παναγία Χαλκέων, ο Άγιος Παντελεήμων, οι Άγιοι Απόστολοι, ο Άγιος Νικόλαος ο Ορφανός, η Αγία Αικατερίνη, η μικρή εκκλησία του Σωτήρος Χριστού, η Μονή Βλατάδων, ο Προφήτης Ηλίας, το βυζαντινό λουτρό στην Άνω Πόλη και τα τείχη της πόλης, στα οποία συγκαταλέγονται ο Λευκός Πύργος και ο Πύργος του Τριγωνίου.

Στο σκεπτικό χαρακτηρισμού της Unesco αναφέρεται ότι τα υπόψη μνημεία της Θεσσαλονίκης «συνιστούν μία διαχρονική τυπολογική σειρά, η οποία επηρέασε σημαντικά τον βυζαντινό κόσμο. Τα μωσαϊκά της Ροτόντας, του Αγίου Δημητρίου και του Αγίου Δαυίδ συγκαταλέγονται μεταξύ των σπουδαιότερων αριστουργημάτων της πρώιμης χριστιανικής τέχνης».

Κι όμως, αυτός ο εμβληματικός πολιτισμικός πλούτος, με τη σφραγίδα της Unesco, παραμένει σχεδόν άγνωστος στη Θεσσαλονίκη και γενικότερα στους Έλληνες, και δεν αξιοποιήθηκε ανάλογα στο επικοινωνιακό και τουριστικό δίκτυο από τους αρμόδιους φορείς της πόλης.

Τα μνημεία της Unesco της Θεσσαλονίκης περιλαμβάνονται σε τουριστικά προγράμματα προβολής ως βυζαντινά ή εκκλησιαστικά αξιοθέατα της πόλης, αλλά δεν γίνεται ιδιαίτερη μνεία για τη διεθνή διάκριση, που δίνει κύρος και αυξημένες προσδοκίες στον διεθνή πολιτιστικό περιηγητισμό. Γιατί δεν είναι απλώς μνημεία τοπικού ή εθνικού χαρακτήρα, αλλά παγκόσμιας κληρονομιάς, με πολλαπλάσια προστιθέμενη αξία.

Στις προσπάθειες που γίνονται από τους κρατικούς και τοπικούς φορείς για την προβολή του πολιτιστικού και τουριστικού προϊόντος της Θεσσαλονίκης, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ανάδειξη των 15 μνημείων της πόλης:

― Να γίνουν ειδικοί οδηγοί στις βασικές γλώσσες των επισκεπτών για τα μνημεία της Unesco και να σημανθούν τα μνημεία με το ειδικό σήμα του διεθνούς οργανισμού.

― Να μπουν στα εκδρομικά προγράμματα των σχολείων και της ετήσιας τουριστικής καμπάνιας για ξένους, με πλούσια ενημερωτικά φυλλάδια που θα μοιραστούν σε χώρους διακίνησης επισκεπτών.

― Να τοποθετηθούν καλαίσθητες ενημερωτικές πινακίδες μπροστά σε κάθε μνημείο.

― Τα μνημεία της UNESCO της Θεσσαλονίκης αξίζουν να ενταχθούν σε ένα πολύπτυχο τουριστικό πρόγραμμα της Κεντρικής Μακεδονίας με διεθνή απήχηση, που θα περιλαμβάνει ακόμη το Άγιον Ορος, τα Στάγιρα, το Δίον, τη Βεργίνα και την Πέλλα, δηλαδή τις μεγάλες κοιτίδες του αρχαίου ελληνικού και μακεδονικού πολιτισμού, του Αριστοτέλη και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Βυζαντίου και του χριστιανισμού.

Η Θεσσαλονίκη έχει έναν πολύτιμο θησαυρό, τη διαχρονική παρουσία πρώτης γραμμής χριστιανικών μνημείων από όλες τις περιόδους της βυζαντινής αυτοκρατορίας, θησαυρό που περιμένει την αξιοποίησή του και την προβολή του, με πολλαπλά οφέλη για την πόλη.

 

* Ο Χρίστος Ζαφείρης είναι δημοσιογράφος-συγγραφέας