“‘Έφυγε” ο Τέρρυ Παπαντίνας, εμβληματική μορφή της ελληνικής ροκ σκηνής, εξαιρετικός κιθαρίστας, επιδραστικός μουσικός και συνθέτης για την γενιά του και τους νεώτερους.

Η τελευταία του συνέντευξη δόθηκε στον Κώστα Καρδερίνη και δημοσιεύτηκε στο νέο τεύχος του ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ.

“Γεννήθηκε στις 27 Γενάρη του 1951. Έβρασε, ζυμώθηκε και έδρασε στη φοιτητούπολη Θεσσαλονίκη. Ακόμη βράζει και δρα. Το θρυλικό συγκρότημα Μακεδονομάχοι [1971], στο οποίο ήταν κιθαρίστας, υπήρξε καθοριστικό για πολλούς νεολαίους που διαμορφώνονταν τότε, ανάμεσά τους οι Παύλος Σιδηρόπουλος, Βαγγέλης Γερμανός, Αντώνης Καφετζόπουλος, Τζιμάκος Πανούσης, Πάνος Σαββόπουλος. “Κέντησε” ακόμη και τον Μπάλλο του μεγάλου Σαββόπουλου, του Διονύση.

Έχει δικό του ιδιαίτερο τρόπο να λέει τα πράγματα με τ’ όνομά τους, κι εμείς καλούμαστε να αποκρυπτογραφήσουμε, διαβάζοντας ανάμεσα στις λέξεις και πίσω από τα νοήματα.

Στην Καστοριά πέρασες τα παιδικά σου χρόνια;

Όχι, στην Καστοριά γεννήθηκα. Έφυγα έξι μηνών για τη Νέα Υόρκη.

Γιατί μεταναστεύσατε;

Ο πατέρας μου τελείωσε δικηγόρος στο Α.Π.Θ. Γύρισε στην Καστοριά να δουλέψει, και τον μποϊκοτάρανε λόγω πολιτικών πεποιθήσεών. Πολέμησε στα βουνά τους Γερμανούς, έκανε αντίσταση, αλλά μετά τον πόλεμο την εξουσία την πήραν αυτοί που ήταν στα σπίτια τους. Και δεν τον άφηναν κιόλας να φύγει. Έφυγε με πλαστά χαρτιά και, μόλις πήγε στην Αμερική, βρήκε αμέσως δουλειά. Εμείς πήγαμε τον δεύτερο χρόνο, η μάνα μου, ο αδερφός μου κι εγώ.

Εκεί έμαθες κιθάρα;

Έμεινα στη Νέα Υόρκη ώς τα 16 μου. Εκεί δεν έκανα τίποτα. Ήθελα να μάθω κιθάρα, αλλά δε μ’ άφηναν. Τότε μεσουρανούσαν οι Stones, οι Beatles και τα ναρκωτικά. Φοβόταν ο πατέρας μου και καλά έκανε. Δεν άρχισα από κει. Ήρθα στην Ελλάδα, τελείωσα το γυμνάσιο, πήγα πανεπιστήμιο και μετά.

Fratelli Makedonomaxoi Prova

Μόνος σου ήρθες;

Γυρίσαμε στην Ελλάδα οικογενειακώς, έναν μήνα πριν από τη δικτατορία, στην Καστοριά. Όμως, τελείωσα το γυμνάσιο στη Θεσσαλονίκη, στου Κωνσταντινίδη, διότι δεν ήξερα νέα ελληνικά και αρχαία και μ’ έκοβαν στα άλλα σχολεία. Ήμουν μέτριος μαθητής κι επιπλέον δεν ήξερα να βάζω δασείες και περισπωμένες. Πήγα στου Κωνσταντινίδη και πλήρωσα για να το τελειώσω. Μετά, μπήκα στο πανεπιστήμιο ως αμερικανός πολίτης, με τη διπλή υπηκοότητα. Όποιος είχε ξένο διαβατήριο έμπαινε χωρίς εξετάσεις. Γράφτηκα στη Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Αγγλικής Φιλολογίας, για να μην πάω φαντάρος. Κι ούτε πήγα ποτέ, εξαγόρασα τη θητεία μου. Έφτασα μέχρι το τρίτο έτος και μετά εξαφανίστηκα. Το ’70 μπήκα στη Φιλοσοφική, το ’72 την παράτησα, μετά τη διάλυση των Μακεδονομάχων.

Makedonomaxoi 1970

Οι Fratelli;

Υπήρχαν πριν φτάσω εγώ. Είχα τακιμιάσει με τον Γιάννη Καντζό, εκείνος χρειαζόταν καινούργιους μουσικούς, κι έπαιξα κι εγώ εκεί. Κατόπιν, διαλύθηκε το σχήμα και κάναμε τους Μακεδονομάχους.

Ήξερες ήδη να παίζεις κιθάρα;

Δυστυχώς. Ήμουν αυτοδίδακτος. Από τον δρόμο, από τις συναυλίες, βλέποντας και μαθαίνοντας.

Πρότυπα ποιοι ήταν; Ποιον ήθελες να μοιάσεις;

Δεν ήθελα να μοιάζω με κανέναν, ήθελα να παίζω καλή κιθάρα. Έπαιρνα στοιχεία, μάζευα από τον Keith Richards, τον George Harrison, τον Clapton, τον Jeff Beck, τον Steve Mandell… έκανα ένα ρεζερβουάρ ήχων και ακουσμάτων. Προσπαθούσα να μάθω αλλά όχι να μιμηθώ· ήθελα από τότε να κάνω δικά μου πράγματα.

Ως Fratelli παίζατε ζωντανά;

Όχι πολλά πράγματα. Όταν τους συνάντησα, ήταν ήδη σε μια μεταβατική κατάσταση. Διαμορφωνόταν ήδη το διάδοχο σχήμα. Ο Αντωνόπουλος ήταν να φύγει, έφευγε. Ήρθε άλλος ή θα ’ρχόταν, δε θυμάμαι. Ο πυρήνας των ζυμώσεων έγινε Μακεδονομάχοι, αφού πήραμε τον Νίκο Παπάζογλου ως τραγουδιστή. Εμείς τον πήραμε! Ο Νίκος τραγουδούσε για μας, δεν παίζαμε εμείς γι’ αυτόν. Όπως έγινε με τον Σιδηρόπουλο στην Εταιρία Καλλιτεχνών. Ο Παύλος τραγουδούσε για μας. Δεν ήταν ούτε αρχηγός, ούτε πρίγκιπας της ροκ, ούτε τίποτα.

Πού παίζανε οι Μακεδονομάχοι;

Στην Παύλου Μελά, στο Apple του Γκίνου. Τότε ήταν πέντε μαγαζιά όλα κι όλα στη Θεσσαλονίκη. Μια υπέροχη πόλη. Άδεια, χωρίς αυτοκίνητα, χωρίς σκουπίδια. Γνωριστήκαμε στα μπαρ της πόλης με τον Παύλο και τον Βαγγέλη. Δεν κάναμε παρέα. Ο Παύλος ήταν περίεργος τύπος. Δεν τον άφηναν να έρχεται στα μαγαζιά, διότι χόρευε σαν τον Τζο Κόκερ στο Γούντστοκ και δε γούσταραν τέτοια πράματα.

Ως Μακεδονομάχοι νομίζω ότι ήμασταν το πιο χέβι συγκρότημα, όχι στη Θεσσαλονίκη μόνο αλλά σε όλη την Ευρώπη. Γουστάραμε και παίζαμε ό,τι γουστάραμε. Στην αρχή μόνο διασκευές, βέβαια. Δεν υπήρχε τίποτα στον δρόμο μας. Η Ελλάδα ήταν τέέέλεια για μας. Όλοι νόμιζαν ότι ήμασταν φτιαγμένοι με ρετσίνα. Μόνο ρετσίνα δεν πίναμε… Ήταν τόσο ωραία και τόσο ανυποψίαστα όλα, ούτε μπάτσοι ούτε τίποτα. Μετά ήρθε η τρέλα.

R-4019037-1352549765-8341.jpeg

Η χούντα δεν σας κυνηγούσε;

Ασχολούνταν μόνο με την Αριστερά. Βέβαια, όλοι οι αριστεροί φοιτητές ήταν φίλοι μας, ερχόντανε κάθε βράδυ να μας δούνε. Και γι’ αυτό είχα πρόβλημα με την Ασφάλεια. Με κουβάλησαν από το πανεπιστήμιο στο Τμήμα γι’ αυτό. Μου λέγανε ότι κάνω παρέες με αριστερούς. Δεν ξέρω τι είναι, τους έλεγα. Εγώ παίζω μουσική κι αυτοί έρχονται να μ’ ακούσουν. Έχω δυο-τρία χρόνια στην Ελλάδα κι ούτε ξέρω ούτε με νοιάζει για τα φρονήματά τους. Και μ’ άφησαν ήσυχο.

Ποια κιθάρα είχες τότε;

Την 335 της Gibson. Ημι-ακουστική, όχι καθαρόαιμη. Τέτοια κιθάρα είχε ο BB King, ο Rick Derringer των Steely Dan… Από τις καλύτερες κιθάρες του κόσμου. Έκανε τότε 31.000 δραχμές. Την πούλησα όμως κατόπιν, για να πάω στο Παρίσι. Διότι μετά από 8-10 μήνες διαλυθήκαμε. Ο Καντζός ήθελε να δουλέψει με τον πατέρα του, ο Νίκος ήθελε να τραγουδήσει ελληνικά, όλοι θέλαν να κάνουν κάτι άλλο… Τα μάζεψα κι έφυγα.

Δεν έφταιγε η συναυλία στη Λέσχη Αξιωματικών του Κιλκίς για τη διάλυσή σας;

Α, εκεί έγινε μεγάλη πλάκα. Ο Τάσος Ψαλτάκης τα κανόνιζε αυτά, ο οποίος ήταν φοβερός τύπος. Σούπερ μάνατζερ, όχι απλός. Πώς δεν μας κλείσαν φυλακή! Ήμασταν μονίμως φτιαγμένοι τότε. Άγρια φτιαγμένοι. Είκοσι χρονών και πετούσαμε. Δεν μας ενδιέφερε τίποτ’ άλλο. Ούτε τρώγαμε ούτε κοιμόμασταν.

Με τον Πεντζίκη πώς γνωριστήκατε;

Στο σχολείο. Εγώ στου Κωνσταντινίδη κι αυτός δίπλα, στο δημόσιο γυμνάσιο. Βλεπόμασταν καθημερινά. Έπαιζε πλήκτρα στους Fratelli. Κρατάμε ακόμη και σήμερα τη σχέση μας με τον Πέντζο. Έκανα εξάλλου δύο δίσκους στο στούντιό του. Μιλάμε συχνά και του είπα ότι ετοιμάζομαι ν’ ανεβώ στον «Μύλο» και στη «Μαύρη Τρύπα» με το νέο μου σχήμα, και να γράψουμε ταυτόχρονα στο Magnanimous. Πριν από 4-5 μήνες ήμουν πάλι στο στούντιό του για 2-3 κομματάκια. Είναι φοβερός τύπος κι από τους πρώτους φίλους που είχα στην Ελλάδα. Και καταπληκτικός μουσικός.

Frame 15 papadinas

Έκανε καλή παραγωγή στους Chinese Basement!

Μάθαινα κιθάρα στον Βασιλάκη τον Πανούση, μου τον έφερε ο πατέρας του ο Αλέξανδρος στο σπίτι να του κάνω μαθήματα επί πληρωμή. Χρόνια του μάθαινα. Ήμουν στο στούντιο του Πέντζου μια μέρα που έπαιζαν και προσπαθούσαν να γράψουν. Είναι πολύ κουλ συγκρότημα, αλλά είναι νέοι κι έχουν ακόμη πολλά πράγματα να μάθουν. Όπως όλοι μας σ’ αυτήν την ηλικία. Για να γίνεις μουσικός θέλει πολλή πολλή δουλειά. Δεν σταματάει αυτό.

Το «επεισόδιο» έγινε μετά τη διάλυση των Μακεδονομάχων;

Ναι, κατέβηκα στην Αθήνα. Ο Πάνος Σαββόπουλος [σπούδασε αρχιτέκτονας στη Θεσσαλονίκη] με ήξερε από τα λάιβ και με ήθελε στην ηχογράφηση. Έπαιξαν όλοι οι επαγγελματίες μουσικοί της Κολούμπια κι ο μόνος εξωγήινος ήμουν εγώ. Έγινε στο στούντιο που δεν υπάρχει πια, αυτό που κατεδαφίστηκε. Έπαιξα ακουστικο-ηλεκτρική κλασική κιθάρα, χωρίς μαγνήτη. Την τρέλα της κιθάρας που ήθελα να βγάλω την έβγαλα.

Μετά, επέστρεψα στη Θεσσαλονίκη και σε λίγο έφυγα για το Παρίσι. Δεν έβρισκα πια μουσικούς εδώ. Ο Πεντζίκης ασχολήθηκε με το στούντιό του, στην Παπάφη. Έχτιζε ήδη το όνομά του.

Στο Παρίσι;

Γνωρίζω γυναίκες, περνάω καλά κι αγοράζω δύο νέες κιθάρες. Μια Gibson Les Paul μεταχειρισμένη, από το Πιγκάλ, και μια Martin D-28 καινούργια. Και προσπαθώ ακατάπαυστα να βελτιώνομαι. Και να μη μοιάζει με κανέναν άλλον το παίξιμό μου. Ούτε Hendrix, ούτε Cream, ούτε τίποτα.

Στην αρχή έμεινα τρεις μήνες. Έπειτα, επέστρεψα στη Θεσσαλονίκη… ξαναβρήκα τον Στίλπωνα Νέστορα, τον Λεωνίδα Σταματιάδη και παίζαμε στο «Μάρκο Πόλο» του Σάββα. Ένα υπόγειο που χωρούσε 150 άτομα, Τσιμισκή με Γρηγορίου Παλαμά. Ήταν κι ο Θόδωρος Παπαδόπουλος πριν κάνει το Berlin. Κοιμόμουν μέσα στο μαγαζί, είχα τις βαλίτσες μου, τα όλα μου. Έβγαλα χρήματα κι έφυγα πάλι. Ξαναγύρισα δεύτερη και τρίτη φορά. Μια φορά έπαιξε κι ο Παντελής Δεληγιαννίδης μαζί μας. Νέες περιπέτειες Μακεδονομάχων. Έμενα ένα-δυο μήνες ή 3-4 βδομάδες αναλόγως, μέχρι να οικονομήσω για να ξαναφύγω.

Ο Σάββας ήταν πριν μπάρμαν και βοηθός του Τόνι Καλκάνα. Πρωτοπαλίκαρό του. Τον έχεις ακουστά; Ο Καλκάνας είχε το πιο ωραίο μαγαζί, Τσιμισκή με Αγίας Σοφίας, εκεί που ήταν κάποτε η ταβέρνα Κληματαριά. Υπόγειο κι αυτό. Ο Σάββας έφυγε κι έκανε το Μάρκο Πόλο με μπάρμαν τον Μπερλινά. Όταν τον πιάσανε με διάφορες κόκες, ο Θόδωρος έφυγε κι έκανε το Berlin με βοηθό τον Αγγελάκα. Έτσι πάει το βασίλειο.

Etairia Kallitexnwn

Μετά τι έγινε;

Το 1977 πήγα στη Νέα Υόρκη κι έκατσα δυο χρόνια. Τότε αρχίζω να έχω πλέον δικές μου μουσικές ιδέες και φλερτάρω με τη σύνθεση. Γυρνάω στην Αθήνα κι εκεί φτιάχνουμε την Εταιρία Καλλιτεχνών με τον Τόλη Μαστρόκαλο. Παίζαμε διασκευές, 4-5 κομμάτια δικά μου, 2-3 παλιότερα του Παύλου (από τον δίσκο Φλου) κι ίσως 1 ή 2 του Στίλπωνα ή του Τζίμη Τζιμόπουλου. Σε όλο αυτό το διάστημα ήμουν και πιστολέρο. Έπαιξα… για όποιον θες.

Μετά τη διάλυση της Εταιρίας, ξαναπάω στη Νέα Υόρκη για έναν χρόνο. Επιστρέφω στην Αθήνα κι ανεβαίνω στη Θεσσαλονίκη χωρίς πρόγραμμα και κάνω, out of the blue, το Bicycle. Σε στούντιο που εξόπλισα εγώ με μηχανήματα νοικιασμένα από τον Βατσέρη. Κουτοπόνηρος. Δική του ήταν η κονσόλα η εννιακάναλη που χειριζόταν ο Νίκος Παπάζογλου. Διότι ο Νίκος δεν είχε μηχανήματα. Είχε απλά ένα υπόγειο στην Παπάφη. Εκεί φέραμε τα μηχανήματα, δημιουργήσαμε το στούντιο, μπήκαμε μέσα με τους Παπαβασιλείου, Πυρίλη και Στίλπωνα και γράψαμε τον δίσκο.

Του είχα τηλεφωνήσει του Νίκου και του είπα ότι έρχομαι κι έχω καμιά 15αριά κομμάτια. Έκανα και σεμινάρια στους μουσικούς, πώς ήθελα να παίξουν. Ήταν όλα δικά μου, στίχοι και μουσική και ενορχήστρωση και παραγωγή (μαζί με τον Νίκο). Ο Κουτσοτόλης, των Ολύμπιανς, ήταν αυτός που έβαλε τα χρήματα. Έπαιξε σαξόφωνο σε τρία κομμάτια. Το “πράσινο άλμπουμ” στοίχισε 250.000 δραχμές, βγήκαν 2 χιλιάδες κομμάτια και πουλήθηκαν. Ο Πέντζος έπαιξε πιάνο σ’ ένα κομμάτι.

Σου άρεσε ο Barrett;

Δεν άκουγα πολύ Floyd. Όχι ότι δεν τους πάω. Εκείνη την εποχή ήμουν αλλού. Άκουγα Cream, Stones, Kinks, Velvet, Joni Mitchel, Neal Young, Buffalo Springflield, Birds. Δε μπεστ. Οι περισσότεροι δεν τους ήξεραν στην Ελλάδα. Και στη Σαντορίνη που ήμουνα, τρεις φορές τον μήνα μου στέλνανε δίσκους καινούργιους οι φίλοι, οι γκόμενες και ο αδερφός μου από το εξωτερικό. Όταν βγήκε το Aftermath [1966, των Stones] ήμουν στη Σαντορίνη. Όταν βγήκε το John Wesley Harding [1967] του Dylan ήμουν στην Καστοριά. Είχα το καλύτερο μαγνητόφωνο του κόσμου, ένα 550 της Nakamichi, ήμουν οργανωμένος του κερατά. Τα ακουστικά μου έκαναν όσο ένα διαμέρισμα. Είχα τρεις κιθάρες που έκαναν όσο πέντε BMW.

Εκείνη την εποχή τα πράγματα ήταν τελείως διαφορετικά απ’ ό,τι σήμερα. Το τάιμινγκ ήταν πάρα πολύ σπουδαίο πράγμα. Δεν γνώρισα τους μουσικούς που έπρεπε και δε με γνώρισαν ούτε κι αυτοί.

Εκεί τελειώνει η δισκογραφία σου;

Έκανα άλλον έναν δίσκο, χωρίς τίτλο, μισό στου Παπάζογλου και μισό στου Πεντζίκη, 15 κομμάτια, ο οποίος κυκλοφόρησε ανεπίσημα. Τα έχει ο Πεντζίκης αλλά εγώ δεν τα ‘χω. Τέλος πάντων. Πριν κάνω τους Trouble, με τον Χρήστο Κουτσούρη [τύμπανα] και τον Γιώργο Κωστόπουλο [μπάσο]. Ο Γιώργος δεν ήξερε καν να κουρντίζει. Μερικοί νομίζουν ότι το μπάσο είναι μια πιο εύκολη κιθάρα επειδή έχει μόνο τέσσερις χορδές. Το μπάσο είναι άλλος δρόμος και δεν έχει καμιά σχέση με την κιθάρα, ίσως το πιο δύσκολο όργανο που υπάρχει.

Συνέχεια εκπαίδευα μουσικούς, χωρίς να θέλω, αναγκαστικά.

Πώς βρεθήκατε στο Κομφούζιο του Κανάκη;

Είμαστε τρίο πάλι. Ο Μπάγκαλας τύμπανα, ο Κωστόπουλος μπάσο κι εγώ κιθάρα και τραγουδάω. Το κομμάτι είναι Hendrix: You got me floatin’. Ο Πουλικάκος το άκουσε και τρελάθηκε. Ο Μπάγκαλας έπαιξε πολύ καλά. Του βγάζω το καπέλο. Το γούσταρε πολύ το κομμάτι.=

afissa teliko

Οι Trouble πότε δημιουργούνται;

Μετά το 1996. Ως Trouble τότε, παίζαμε σε δύο μαγαζιά, περίπου επί τρία χρόνια, στο «Έκκεντρο» και στου Κικιρίμπα το «Σαντέ». Και σε όλη την Ελλάδα: Βόλο, Σέρρες, Λάρισα, Αθήνα, Μύκονο, Καστοριά.

Στη Μύκονο, στα «Άστρα», πώς κολλήσατε;

Ο τύπος που έχει το μαγαζί, ο Μπάμπης Πασάογλου, έχει γενέθλια στις 22 Ιουνίου. Τέσσερις φορές έπαιξε ένα συγκρότημα για τα γενέθλιά του, με όλα τα έξοδα πληρωμένα, αεροπορικά, ξενοδοχεία κτλ. Οι Trouble ήταν! Πήγα και… κουφάθηκε όλη η Μύκονος. Έγινε επί τέσσερα χρόνια, 1999, 2000, 2001, 2003… Άνοιγαν οι δουλειές κάθε φορά που έπαιζα. Έλεγαν «μη φύγεις, θα παίξεις τώρα και στην «Παράγκα». Άλλα διακόσα σαράντα χιλιάρικα δραχμές. Τρίο!!! Τα έπαιρνα σε δεσμίδες και τα μοίραζα στα τρία. Ήμουν πάντα δίκαιος με τους παίχτες μου που ήταν άξιοι.

T4trouble 01

Η μπάντα του ντοκιμαντέρ T4Trouble;

Την έβαλε μπροστά ο Δημήτρης Αθυρίδης. Τους πλήρωσε 500 ευρώ τον καθένα και τους είπε «θα κάνετε ότι θέλει ο Παπαντίνας.» Δέκα μέρες κάναμε πρόβες και μετά παίξαμε. Δεν έφτανε ο καιρός. Δεν μπορείς να μοντάρεις 15 κομμάτια και να παίξεις σε τόσο λίγο διάστημα. Είναι δύσκολο. Και ο Τουρμπής και ο Πανούλης είναι πολύ καλοί μουσικοί. Και ο Χασιώτης στο μπάσο.

Συνεργαστήκατε πάλι με τον Δημήτρη στο ντοκιμαντέρ για τον Μπουτάρη.

Ναι, έκανα τη μουσική. Τον Δημήτρη τον ξέρω μπορεί και 40 χρόνια. Από τότε που είχε το «Μπελ Αιρ», από τα πιο ωραία μπαρ της Ελλάδος. Γούσταρε μουσικές, ήταν φαν μου, ήμουν φαν του. Βλεπόμασταν στη Σαλονίκη, όποτε έμενα εκεί. Κάποια μέρα με πλησίασε και μου είπε ότι ήθελε να με κάνει ντοκιμαντέρ. Και του είπα, do it.

1StepAheadPoster

Μετά μου λέει «έχω ένα σχέδιο για τον Μπουτάρη». Do it, μάγκα μου… Τώρα ετοιμάζει κάτι για την Documenta 14. Οκ do it, κάν’ το. Κι εγώ του κάνω μουσικές. Με εμπιστεύεται. Έχουμε καταπληκτική συνεννόηση. Αλληλοσεβασμό. Τα κομμάτια τα έχω ήδη έτοιμα. Περιμένω να μου δώσει σύνθημα για να γράψουμε στο επόμενο διάστημα.

 

Κώστας Γ. Καρδερίνης